रौतहट । ओम प्रकाश यादव / रौतहटको देवाही गोनाही नगरपालिका–७ स्थित उचिडिह माध्यमिक विद्यालयमा पछिल्लो समय भौतिक संरचना निर्माण तथा शैक्षिक वातावरण सुधारको क्षेत्रमा उल्लेखनीय प्रगति भएको छ।
विगतमा भौतिक संरचना, खानेपानी र शिक्षकको अभावजस्ता समस्याले प्रभावित हुँदै आएको विद्यालय अहिले क्रमशः व्यवस्थित र सुविधासम्पन्न बन्दै गएको छ।
कुनै समय टिनको छाना भएको एउटा मात्र जीर्ण भवनमा जोखिम मोलेर पठनपाठन गर्नुपर्ने अवस्था रहेको यस विद्यालयमा अहिले तीनवटा सुविधासम्पन्न दुईतले भवन निर्माण भएका छन्। पर्याप्त कक्षाकोठासहितका नयाँ भवन निर्माण भएपछि विद्यार्थीलाई सुरक्षित, शान्त र सहज वातावरणमा अध्ययन गर्ने अवसर प्राप्त भएको छ।
विद्यालयका प्रधानाध्यापक मुक्ति प्रसाद कुशवाहा २०६६ सालमा विद्यालयको नेतृत्वमा आएपछि भौतिक संरचना निर्माण, शैक्षिक वातावरण सुधार तथा विद्यालयमा देखिएका विभिन्न समस्याको समाधानका लागि निरन्तर पहल गर्दै आएका छन्।
उनको नेतृत्व र सक्रियतामा विद्यालयको स्वरूपमा उल्लेखनीय परिवर्तन आएको स्थानीय शैक्षिक क्षेत्रका लागि सकारात्मक उदाहरण बनेको छ।
विद्यालयमा संघीय, स्थानीयलगायत सरकारका विभिन्न निकायको लगानीमा करोडौँ रुपैयाँ खर्च गरेर तीनवटा दुईतले भवन निर्माण गरिएका छन्। आधुनिक डिजाइनका भवनमा पर्याप्त कक्षाकोठा निर्माण गरिएका छन्, जहाँ विद्यार्थीले सहज रूपमा अध्ययन गर्न सक्ने व्यवस्था मिलाइएको छ।
कक्षाकोठामा पंखा, विद्यार्थी बस्न र पढ्नका लागि डेस्क तथा बेन्चको व्यवस्था गरिएको छ। भवनको भुइँतलामा कार्पेटसमेत बिछ्याइएको छ।
विगतको जीर्ण र जोखिमपूर्ण अवस्थाबाट विद्यालय अहिले सुविधासम्पन्न संरचनातर्फ अघि बढेको छ। विद्यालयको प्रशासनिक व्यवस्थापनलाई पनि व्यवस्थित बनाइएको छ। प्रधानाध्यापक तथा सहप्रधानाध्यापकका लागि छुट्टाछुट्टै व्यवस्थित कार्यकक्षको व्यवस्था गरिएको छ।
विद्यालयको प्रशासनिक कक्षदेखि कक्षाकोठासम्मको व्यवस्थापनमा गरिएको सुधारले विद्यालयको समग्र वातावरणलाई थप व्यवस्थित बनाएको छ।
खानेपानी, शौचालय र शिक्षक अभावको समस्या समाधानतर्फ
विद्यालयमा विगतमा खानेपानी, शौचालय तथा शिक्षकको अभावसमेत प्रमुख समस्याका रूपमा रहेका थिए। यस्ता समस्याका कारण विद्यार्थीको नियमित पठनपाठन र अध्ययन वातावरण प्रभावित हुने गरेको थियो।
तर अहिले खानेपानी र शौचालयको व्यवस्थापनमा सुधार गरिएको छ भने शिक्षक अभावको समस्या पनि धेरै हदसम्म समाधान भएको विद्यालयले जनाएको छ। विद्यालयमा आवश्यक सुविधाको विस्तारसँगै विद्यार्थीलाई सहज वातावरणमा अध्ययन गर्ने अवसर उपलब्ध भएको छ।
त्यसैगरी, विद्यालय परिसरमा विभिन्न शैक्षिक तथा अतिरिक्त कार्यक्रम सञ्चालन गर्न सहज होस् भन्ने उद्देश्यले कार्यक्रमस्थल र मञ्चको व्यवस्था गरिएको छ। यसले विद्यालयमा सभा, समारोह तथा अन्य शैक्षिक गतिविधि सञ्चालन गर्न सहज बनाएको छ।
कक्षा ९ सम्म पठनपाठन हुँदै आएको उचिडिह माध्यमिक विद्यालयलाई शैक्षिक रूपमा थप सबल बनाउने उद्देश्यले विज्ञान प्रयोगशाला र कम्प्युटर ल्याब सञ्चालनको तयारीसमेत अन्तिम चरणमा पुगेको छ।
प्रधानाध्यापक कुशवाहाका अनुसार दुवै प्रयोगशालाका लागि आवश्यक सामग्री विद्यालयमा ल्याइसकिएको छ। अब केही दिनभित्रै विज्ञान तथा कम्प्युटर ल्याब सञ्चालन गर्ने तयारी भइरहेको छ।
यी प्रयोगशाला सञ्चालनमा आएपछि विद्यार्थीले विज्ञान र प्रविधिसम्बन्धी विषयमा व्यावहारिक ज्ञान हासिल गर्न पाउनेछन्। यसले परम्परागत सैद्धान्तिक शिक्षालाई प्रयोगात्मक सिकाइसँग जोड्दै विद्यार्थीको ज्ञान, सीप र क्षमता विकासमा सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
प्रधानाध्यापक कुशवाहाको पहल भौतिक संरचना निर्माणमा मात्र सीमित छैन। विद्यार्थीमा पढाइप्रति रुचि बढाउने, उनीहरूको मनोबल उच्च बनाउने र विद्यालयबाहिर रहेका बालबालिकालाई समेत शिक्षाको मूलधारमा ल्याउने उद्देश्यले उनले व्यक्तिगत लगानीमा प्रोत्साहनमूलक कार्यक्रमसमेत सञ्चालन गर्दै आएका छन्।
उनले एफएम रेडियोमार्फत प्रसारण हुने शैक्षिक कार्यक्रममा विजेता हुने एक विद्यार्थीलाई प्रत्येक महिना पुरस्कारस्वरूप एउटा साइकल र पाँच सय रुपैयाँ नगद प्रदान गर्दै आएका छन्।
विद्यार्थीलाई अध्ययनप्रति आकर्षित गर्ने र उनीहरूको मेहनतको कदर गर्ने उद्देश्यले सञ्चालन गरिएको यस कार्यक्रमले बालबालिकामा सकारात्मक ऊर्जा थप्ने अपेक्षा गरिएको छ। पुरस्कार प्राप्त गर्ने अवसरले विद्यार्थीमा प्रतिस्पर्धात्मक भावना विकास गर्न तथा नियमित अध्ययनप्रति प्रेरित गर्न सहयोग पुग्ने विश्वास गरिएको छ।
विद्यालयबाहिर रहेका बालबालिकालाई समेत शिक्षाप्रति आकर्षित गर्ने लक्ष्यसहित गरिएको यस्तो प्रयासलाई प्रधानाध्यापक कुशवाहाको शैक्षिक सुधारप्रतिको व्यक्तिगत लगावका रूपमा हेरिएको छ।
विद्यालयको नेतृत्व सम्हालेदेखि नै प्रधानाध्यापक कुशवाहाले भौतिक संरचनाको विकास, शिक्षक अभावको समस्या समाधान, खानेपानी तथा शौचालयको व्यवस्थापन र विद्यार्थीमैत्री वातावरण निर्माणलाई प्राथमिकतामा राख्दै आएका छन्।
विद्यालयमा सुविधासम्पन्न भवन निर्माण हुनु आफैँमा महत्त्वपूर्ण उपलब्धि हो। तर भौतिक पूर्वाधारसँगै गुणस्तरीय शिक्षण, विद्यार्थीको नियमित उपस्थिति, विषयगत शिक्षकको उपलब्धता र सिकाइ उपलब्धिमा सुधार गर्नु पनि उत्तिकै आवश्यक हुन्छ। प्रधानाध्यापक कुशवाहाको सक्रियता र निरन्तर प्रयासले उचिडिह माध्यमिक विद्यालयमा विगतको तुलनामा उल्लेखनीय सुधार आएको छ।
